Në Ballkanin Perëndimor, dy udhëheqës me pushtet të gjatë – Aleksandar Vuçiç në Serbi dhe Edi Rama në Shqipëri po përballen me protesta që zbulojnë si ngjashmëritë ashtu edhe dallimet në rezistencën publike kundër qeverisjes autokratike. Të dy kritikohen si konsolidues arrogantë të pushtetit për më shumë se një dekadë. Por a është mbijetesa e tyre politike e ndërlidhur?
Lëvizja serbe,zgjatje dhe rraskapitje:
Protestat antiqeveritare në Serbi, kryesisht të udhëhequra nga studentët pas tragjedisë së stacionit hekurudhor në Novi Sad (2024), kanë zgjatur mbi një vit e gjysmë. Ato kanë mobilizuar qindra mijëra njerëz, me kulme prej dhjetëra mijëra në Beograd dhe veprime në mbarë vendin.
Pavarësisht kësaj shkalle, lëvizja ka vështirësi të detyrojë ndryshime sistemike. Protestuesit kërkojnë zgjedhje të parakohshme dhe llogaridhënie, por lodhja është e dukshme në këtë “luftë tërheqjeje”.
Nnë Serbi një element i përbashkët mbetet Kosova: si pushteti i Vuçiçit ashtu edhe opozita/protestuesit e përdorin atë për të ushqyer ultra-nacionalizmin serb me parullën “Nema Predaje! – Kosovën nuk e japim!”.
Në ndërkohë që revolucioni i Flamingove në Shqipëri, duket se ka tjetër intensitet dhe dinamikë. Në kontrast, i ashtuquajturi “Revolucioni i Flamingove” në Shqipëri, shpërtheu më kompakt dhe më përfshirës, duke u bërë kuaz kombëtare.
Mijëra qytetarë protestuan për rreth 10 ditë në fillim të qershorit 2026 kundër projektit turistik luksoz prej 1.6 miliardë dollarësh, të lidhur me Jared Kushner, në zonat e mbrojtura bregdetare pranë Zvërnecit, por që u zgjeruan në vijim në kërkesat e protestuesve.
Tani fokusimi është te shkatërrimi mjedisor, korrupsioni dhe parulla “Shqipëria nuk është në shitje”.
Demonstratat kanë fituar mbulim të shpejtë në median globale, duke projeksionuar vrull dhe urgjencë më të madhe se protesta e zgjatur serbe.
Strategjitë e kontrollit nga dy udhëheqësit në Begrad dhe Tiranë të japin përshtypjen se janë të “kordinuara”.
Qeveria e Vuçiçit favorizon qëndrueshmërinë dhe “bënë” në mënyre spontane disa lëshime taktike si premtimi i zgjedhjeve të vjeshtës, portretizim i protestuesve si “llum evropian” të ndikuar nga jashtë, përdorim i gazit lotsjellës, përleshje dhe kundër-mobilizim pro-qeveritar.
Mirëpo që të dy si Rama dhe Vuçiç taktikën e tyre e kanë te fenomeni i rraskapitjes për të ruajtur kontrollin deri tani.
Rama, duke mbrojtur projektin si përparim ekonomik, fillimisht i cilësoi protestat si të nxitura nga “armiqtë e jashtëm” (duke aluduar te Greqia dhe pretendimet territoriale), dhe ka ofruar dialog ( deri në datën 12) dhe ndaloi pjesërisht punimet. Ai po shfrytëzon maksimalisht aleancat amerikane (si lidhjet me familjen Trump, vajzën Ivankën dhe dhëndrrin Kushner) dhe ndjeshmërinë ndaj integrimit në BE për të gërryer energjinë e protestës përpara se të bëhet anti-regjim e plotë.
Fatet e ndërlidhura? të të dyve
Të dy udhëheqësit shfaqin arrogancë dhe jetëgjatësi në pushtet. Nëse bie njëri, disa komentator politik mendojnë se mund të rrëzojë tjetrin. Një sukses në Shqipërinë kompakte mund të frymëzojë Serbinë, ndërsa modeli i Vuçiçit përforcon Ramën.
Dinamika rajonale, aspiratat e përbashkëta për BE-në dhe presionet e jashtme (SHBA, BE) krijojnë efekte domino. Strukturat aparati i sigurisë serbe kundrejt leverage-it mjedisor/BE të Shqipërisë, sugjerojnë se Rama mund të jetë më i cenueshëm afatshkurtër në pushtet.Pra edhe mund të tërhiqet para Vuçiçit.
Kurse këto protesta tregojnë se autokratët zotërojnë përçarjen dhe rraskapitjen, por presioni publik i vazhdueshëm qoftë në shkallë të gjerë në Serbi, apo intensitet simbolik në Shqipëri zbulon brishtësinë e pushtetit personal.
Megjithatë, të paktën deri tani asnjëri nuk ka rënë ende, por tensioni dhe nervozizmi i protestave sa vjen e rritet. Tani ai që gabon llogaritë i pari mund të shkaktojë daljen e tjetrit.
Në Ballkan, iluzioni i përhershmërisë së pushtetit thyhet vetëm atëhere kur qytetarët refuzojnë të lodhen. Ripërtëritja demokratike, kërkon strategji të unifikuara që tejkalojnë librin e lojërave të këtyre dy udhëheqësve, në Serbi dhe Shqipëri.